Kaars en bril

Jan Van der Cruysse over de zin en onzin van mediatraining…

 

Ik heb een diepgewortelde aversie voor balsporten in het algemeen en voetbal in het bijzonder. Ook zonder hulpmiddelen als ballen of ski’s struikel ik probleemloos over mijn eigen voeten. Ik kan me uit mijn hele collegetijd maar 1 incident herinneren waarbij ik een goal maakte, en dat was in eigen doel. Het gevolg laat zich raden. Exit Jan als voetbalster. Nu zijn we 40 jaar verder en je moet bijna tegelijk blind en doof zijn om minder op de hoogte te zijn van voetbal als ik.

Ik had dan ook geen idee wie François De Keersmaeker was, de goedlachse kerel die zich enkele dagen geleden aandiende bij Reyers Laat. Voorzitter van de voetbalbond, liet ik me door Kathleen Cools vertellen. Net wanneer ik aanstalten maakte om het verhaal krachtig weg te zappen, viel de term Mediatraining. Ik bleef dus nog even luisteren.

Af en toe zijn er mensen die het verdienen om eens grondig op de rooster gelegd te worden. Abraham Lincoln zei het al: “You can fool all the people some of the time, and some of the people all the time, but you cannot fool all the people all the time.” Wie de boel belazert, werd daarvoor vroeger overgelaten aan de inquisitie of onder de guillotine geschoven. Vandaag mag hij op schoot bij Kathleen Cools.

Voor wie recht in zijn schoenen staat, is het bezoek aan zo’n programma een belangrijk eerbetoon. Voor anderen is het bezoek aan de studio geen picknick die hij snel zal vergeten. Het is de verdomde plicht van een goede interviewer om elke misverstand over het al dan niet rechtopstaan in die schoenen voor eens en altijd de wereld uit te helpen.

Ik durf er gif op nemen dat de voetbalbaas niet de eerste studiogast in spe was die zich liet klaarstomen met een cursus mediatraining wanneer de uitnodiging voor Reyers Laat hem te beurt viel. Of Terzake, of Volt.

Kathleen is een door de wol geverfde mediakoningin die alle waters al een paar keer doorzwommen heeft. Ze dirigeert Reyers Laat als een gezellige huisvrouw die enkele vrienden uitnodigt op een kop thee voor het slapengaan. Maar laten we elkaar geen Liesbeth noemen: de entertainment value voor dat soort programma’s ligt doorgaans hoger voor de kijker dan voor de studiogasten.

De studiogast op het schavotje kan de regie van het tempo, de inhoud en de tone of voice overlaten aan Kathleen. In dat geval krijgt hij zorgvuldig alle hoeken van de studio te zien voor ze met hem klaar is. Laat je echter niet verteren door medelijden voor de betrokkene: dat lot is niet altijd onverdiend. Maar wee het gebeente van de studiogast die beslist om de rollen om te draaien en zelf de teugels in handen te nemen. Voorbeelden legio van (inmiddels ex-) politici en treinbazen die zich de leukste wilden tonen of die een poging ondernamen om hun gastvrouw een lesje te leren. En we weten allemaal hoe dat hen vergaan is.

En dan komen we terug bij de voetbalbond. Voor me zie ik een aardige, wat onwennige grijze man die op haar vraag schoorvoetend toegeeft dat hij zich liet bijlichten in een mediatraining. Daarop wordt hij kort, maar krachtig de mantel uitgeveegd. Stoute jongen, die probeert de boel te belazeren met een voorbereidende cursus.

Ik geef Kathleen niet helemaal ongelijk. Mediatraining is een uitstekende keuze voor iedereen die zich wil klaarstomen voor hij één of meerdere belangrijke interviews ten beste zal geven. Die cursus leert hem hoe een complex of genuanceerd verhaal kan herleid worden tot simpele, heldere kernboodschappen. Hoe hij zich kan voorbereiden op de moeilijkste vragen. Theorie, voorbeelden, oefeningen en als afsluiter een resem praktische tips en trucs om ook bij stormweer het hoofd boven water te houden. Mediatraining brengt hem vaardigheid en techniek, waardoor hij als leek al meteen over de belangrijkste beginnersfouten heen springt. Mediatraining leert hem met andere woorden hoe hij als een ervaren mediarat een goed interview voorbereidt en inblikt.

Van een geheel andere orde is natuurlijk wat hij tijdens dat interview komt vertellen. Je brengt de risicovragen in kaart en je bekijkt hoe je ze best van antwoord dient. Waar je formeel moet zijn of deemoedig. Nooit te beroerd zijn om een mea culpa te slaan. Damage control. Er is niets mis met het recht op verdediging en tegen een ervaren rot als KC sta je als leek sowieso al met ongelijke wapens.  

Maar de waarheid heeft zijn rechten. Mediatraining zal niet de werkelijkheid veranderen voor wie in flagrante delicto betrapt wordt met zijn hand op de verkeerde plek. Zij het in de koekjestrommel of onder de rokken van iemand die daar niet om gevraagd heeft.

Mijn nieuwsgierigheid is gewekt, ik blijf kijken. Die vrolijke Frans leidt al een half mensenleven het Belgisch voetbal naar nieuwe hoogten, onthoud ik uit het gesprek. Zonder twijfel met overgave en een zuiver hart. Noblesse oblige: het lijkt wel alsof hij door huwelijk op de troon terechtkwam. Alleen jammer van enkele details. Dat er onder zijn bewind tijdens de voorbije maanden kritiek moest ontstaan over torenhoge uitgaven en blijkbare verwarring tussen mijn en dijn. Over enkele ongelukkige accidents de parcours rond vliegtuigtickets en hotelkamers. Niet door de voorzitter zelf, maar misschien door anderen onder zijn gezag die - ongetwijfeld ook zelf zonder persoonlijke verrijking als leitmotiv - in een financiële buitenspelval terechtkwamen. Een hele heisa in de media. Hoe ga je daar als voorzitter mee om? Zullen we wachten? Wachten tot de kinderen groot zijn en de aardbeien rood?

Na een herschikking aan de top - nogmaals, ik ben absolute leek en heb het niet uit eerste hand - beslissen we om dezelfde koers verder te zetten. We stellen ons met een schuchtere glimlach kandidaat om nog een paar jaar verder de tocht van het nationaal voetbal uit de woestijn te leiden, als ons daarom gevraagd wordt.

Ik ken te weinig van sport om te beoordelen, laat staan om te oordelen. Maar als iemand verantwoordelijk geweest is voor een organisatie waarvan het management ondanks verdienstelijke resultaten niet buiten kijf staat, als ook de ethiek niet geheel onbesproken is, dan wordt het in mijn boekje tijd voor nieuw bloed.

Er is wat gesleuteld aan de directie en de voorzitter staat uit de wind, toch? Niet als je de kritiek van sommige andere voetbalbonzen moet geloven. Dus Kathleen vraagt onomwonden of hij na alle voorbije ellende nog kiest voor een volgend mandaat. Zullen we wachten tot de avond valt en de nacht waarover wij nog een keer willen slapen?

Bij politieke verkiezingen is dat gemakkelijk. Een geïnformeerd kiespubliek weet: van die boer geen eieren meer. Bij open verkiezingen mag je de allerbeste mediatrainers van het land optrommelen: er bestaan geen muntjes die de kleffe smaak van financieel knoeiwerk uit de mond van de kiezer wegspoelen. Tegen het gezond boerenverstand van een mediadiva is weinig kruit gewassen. Je blijft geen half mensenleven voorzitter van zo’n organisatie als je daarvoor niet beschikt over de nodige talenten. Ik twijfel er niet aan dat die buiten kijf staan. Maar dat was niet de gestelde vraag.

En dan blijkt dat de voorzitter niet goed opgelet heeft tijdens zijn mediatraining. Op de vraag of hij zijn mandaat wil verderzetten, begint hij zelfverzekerd, bijna gretig uiteen te zetten dat hij de meerderheid van zijn kiespubliek op zak heeft en dat de teerling al bijna geworpen is voor de verkiezing begint. In voetbaltermen een pijnlijke own goal met tienduizenden kijkers op de tribune. Kathleen moet in uitzonderlijke luim geweest zijn: anderen kregen al voor minder een rode kaart.

Op naar de verkiezingen. En we rennen. Met onze armen zwaaien wij een maat die bij ons past.